Telewizor

Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy odbiornika telewizyjnego. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa. Telewizor z lat pięćdziesiątych Współczesny telewizor kineskopowy Telewizor, odbiornik telewizyjny (skrót TV – ang. television) – urządzenie przeznaczone do zdalnego odbioru ruchomego obrazu. Ruchomy obraz nadawany przez telewizję składa się z wyświetlanych jeden po drugim nieruchomych obrazów, z częstotliwością 25 lub 30 obrazów na sekundę. Pojedynczy obraz (nazywany też "klatką") podzielony jest z kolei na kilkaset linii. Typowe wartości to 625 lub 525 linii.

Spis treści

  • 1 Transmisja obrazu
  • 2 Systemy kodowania koloru
  • 3 Rodzaje telewizorów
  • 4 Funkcje spotykane w telewizorach
  • 5 Istotne parametry telewizorów
  • 6 Elementy składowe telewizora
  • 7 Polskie telewizory
  • 8 Zobacz też
  • 9 Przypisy
//

Transmisja obrazu

Obraz jest transmitowany w postaci analogowej linia po linii – element analizujący przesuwa się po obrazie wzdłuż linii, a wartość sygnału w danej chwili odpowiada jasności tego punktu w tej samej chwili. W typowych warunkach pasmo sygnału telewizyjnego wynosi 6.5 lub 5.5 MHz, co daje około 800 rozróżnialnych punktów w linii. W celu uniknięcia silnego migotania obraz dzieli się na dwa półobrazy (pierwszy ma tylko linie parzyste a drugi tylko nieparzyste), nadawane jeden za drugim. W skład pełnego sygnału telewizyjnego oprócz informacji o jasności (luminancji) wchodzi też informacja o kolorze (chrominancja), sygnały synchronizujące (wyznaczające początek nowej linii i nowego obrazu) oraz dźwięk.

Systemy kodowania koloru

Piksele RGB (czerwony-zielony-niebieski) w telewizorze typu LCD: po prawej – zbliżenie pokazujące kolory pomarańczowy (u góry) i niebieski (na dole), po lewej – jeszcze większe zbliżenie pikseli tworzących te kolory. Ponieważ początki telewizji były wyłącznie monochromatyczne (czarno-białe) to wprowadzenie do telewizji koloru wymusiło stworzenie systemu kodowania koloru w sygnale telewizyjnym. W efekcie powstały trzy systemy: PAL, SECAM i NTSC, różniące się parametrami i uzyskiwaną jakością. Ze względu na miejsce opracowania systemów kodowania koloru system NTSC (Ameryka Północna i zachodnia część Ameryki Południowej) jest używany tam, gdzie telewizja używa 30 obrazów na sekundę i 525 linii, a systemy PAL i SECAM (Europa) tam, gdzie sygnał ma 25 obrazów na sekundę i 625 linii, choć systemy kodowania koloru nie są połączone ze standardem telewizyjnym "na sztywno" (standard telewizyjny opisuje częstotliwości obrazów i linii, pasmo wizji itp., a system kodowania koloru metodę dodania koloru do sygnału monochromatycznego). W zastosowaniach specjalnych (np. telewizja przemysłowa, SSTV) mogą być wykorzystywane inne ilości linii, obrazów lub pasmo wizji niż w telewizji konsumenckiej. Najczęstszym rozwiązaniem uzyskiwania różnych kolorów jest zastosowanie mieszania barw w systemie RGB (czerwony-zielony-niebieski). Obraz składa się z bardzo dużej liczby pikseli, których kolory mogą być niezależnie zmieniane. Każdy piksel składa się z trzech części świecących w kolorach: czerwonym, zielonym i niebieskim (zobacz zdjęcie obok). Odpowiednie sterowanie intensywnościami tych składowych podpikseli powoduje powstanie wypadkowego koloru całego piksela. Kolorowi białemu odpowiada maksymalna intensywność świecenia wszystkich trzech składowych, kolorowi czarnemu – wszystkie podpiksele wygaszone.

Rodzaje telewizorów

Telewizor LCD W telewizorach stosowane są następujące typy wyświetlaczy:
  • CRT – tradycyjne, obraz wyświetlany jest za pomocą kineskopu. Charakteryzują się dużą obudową, dużą wagą i niskim poborem energii elektrycznej, "miękkim" obrazem. Emitują promieniowanie elektromagnetyczne, które przy dłuższych okresach emisji (oglądania telewizji) może być szkodliwe dla zdrowia, zwłaszcza małych dzieci.
  • DLP – projekcyjne, często bardzo duże. Obraz wyświetlany jest na tylnej powierzchni półprzezroczystej szyby, na której z przodu ogląda się obraz
  • LCD – ciekłokrystaliczne, płaskie (zajmujące mało miejsca "w głąb"), lecz mające ograniczony rozmiar ekranu. W porównaniu z monitorami CRT są one zdrowsze, gdyż nie emitują szkodliwego promieniowania elektromagnetycznego, jednakże mogą bardziej męczyć wzrok ze względu na większą ziarnistość obrazu. W telewizorach LCD podświetlanie ekranu może być za pomocą diod LED dzięki którym osiągany jest większy kontrast obrazu.
  • plazmowe – oparte na technologii plazmowej, wyglądające bardzo podobnie do LCD i tak jak one nie emitują szkodliwego promieniowania elektromagnetycznego oraz bardziej przyjazne dla oczu. Posiadają jednak nieco gorszą rozdzielczość i większy pobór mocy, lecz za to z możliwością zbudowania większych ekranów, lepszym odwzorowaniem barw, szczególnie czerni (wyłączony piksel w przeciwieństwie do LCD nie emituje światła), krótszym czasem reakcji oraz szerszym kątem widzenia. Transportować można je wyłącznie w pozycji pionowej (tak jak lustra czy okna), gdyż ze względu na duże gabaryty łatwo przy wstrząsach o naprężenia, które mogą spowodować nieodwracalne rozszczelnienia komórek.
  • OLED – oparte na technologii organicznej, posiadają większą skalę barw i jasność oraz nie wymagają podświetlenia jak wyświetlacze LCD. Posiadają znacznie krótszy czas reakcji (rzędu 0,01 ms) oraz kontrast 1 000 000:1.
  • FED (SED) - przyszłościowa technologia matryc w telewizorach i monitorach jeszcze nie upowszechniona, charakteryzuje się wysokim kontrastem statycznym oraz dynamicznym, wysoką jasnością, dobrym odwzorowaniem ciemnych odcieni, dużą szybkością reakcji oraz niskim poborem prądu.

Funkcje spotykane w telewizorach

  • Teletext – sygnał cyfrowy (dołączany do emisji telewizyjnej) zawierający dane, które współczesne odbiorniki telewizyjne interpretują jako tekst. W teletekście nadawcy telewizyjni zamieszczają program telewizyjny (zazwyczaj strona 300), bieżące informacje, serwis pogodowy, sportowy, ogłoszeniowy, itp. Teletekst pozwala także wyświetlać napisy (listę dialogową) do emitowanych filmów.
  • Dynamic Channel Index – umożliwia podgląd kilku stacji jednocześnie, funkcja ułatwia wybór programów telewizyjnych.
  • CATS – system automatycznej regulacji kontrastu, umożliwia dopasowanie do warunków otoczenia.
  • Freeze – stop klatka, pozwala zatrzymać na ekranie ("zamrozić") widziany obraz.
  • Hyperband – dodatkowe pasmo telewizyjne zawierające kanały wykorzystywane przez telewizję kablową.
  • PaP (ang. Picture and Picture) – obraz i obraz, ekran podzielony na dwie części umożliwia oglądanie np. dwóch programów równocześnie, wymaga wówczas dwóch tunerów.
  • PaT (ang. Picture and Text) – obraz i tekst, po jednej stronie ekranu jest wyświetlana telegazeta oglądanego kanału, natomiast obraz jest nadal wyświetlany z drugiej strony.
  • PiP (ang. Picture in Picture) – obraz w obrazie, wyświetlanie małego obrazu z drugiego źródła na tle pełnego ekranu, wymaga dwóch źródeł sygnału (tunerów)[1].
  • PoP (ang. Picture outside Picture) – obraz poza obrazem, umożliwia oglądanie jednocześnie dwóch obrazów z różnych źródeł np. oglądanie filmu odtwarzanego z DVD i jednoczesny podgląd programu telewizyjnego lub oglądanie telewizji w małym oknie i pracę na komputerze[2].
  • praca jako monitor komputera – wymaga analogowego lub cyfrowego wejścia sygnału z komputera.
  • współpraca z innymi urządzeniami jak magnetowidy, DVD, aparaty cyfrowe, TV satelitarna, TV kablowa, kamery.
  • funkcje zoom

Istotne parametry telewizorów

  • przekątna ekranu wyrażana w calach
  • proporcje boków ekranu (16:9 lub 4:3)
  • kontrast
  • jasność (luminancja)
  • czas odświeżania ekranu
  • odbiór programów PAL, SECAM, NTSC
  • rozdzielczość (LCD, plazmowe, LED)
  • kąt widzenia (LCD, plazmowe, LED)
  • czas reakcji matrycy (LCD)
  • żywotność ekranu (LCD, plazmowe, LED)
  • częstotliwość odświeżania obrazu (50 Hz, 100 Hz, 200 Hz, 600 Hz)

Elementy składowe telewizora

  • układ wejściowy
    • układ programująco-przełączający (procesor syntezy napięciowej)
    • głowica zintegrowana VHF/UHF
  • mieszacz
  • wzmacniacz pośredniej częstotliwości
  • układ wizji
    • dekoder koloru
    • wzmacniacz wizji
    • kineskop
  • układ fonii
    • wzmacniacz pośredniej częstotliwości fonii
    • detektor
    • wzmacniacz m.cz.
    • głośnik
  • układ odchylania
    • selektor i separator
    • wzmacniacze odchylania
    • przetwornica wysokiego napięcia
    • cewki odchylające
  • układy pomocnicze
    • układ sterowania – pilot zdalnego sterowania
    • dekoder sygnału stereo NICAM, układ dźwięku przestrzennego
    • układ korekcji obrazu
    • układ dekodera teletekstu
    • moduł wyświetlania obrazu w obrazie PiP

Polskie telewizory

  • pierwsze modele
    • Wisła
    • Belweder
    • OT1782 – wariant Belwedera z ekranem 17"
    • Wawel
  • seria kamienie szlachetne
    • Beryl
    • Ametyst
    • Turkus, Szmaragd, Jantar (identyczne elektrycznie, różnice tylko w obudowach)
    • Lazuryt
    • Klejnot
    • Nefryt
    • Topaz
    • Koral
    • Rubin (konstrukcja radziecka, ale wytwarzane również w Polsce)
    • Opal
    • Granit
  • seria kosmiczna
    • Helios
    • Jowisz
    • Neptun
    • Saturn – czarno-biały
    • Uran
  • Biazet TMP 201 – przenośny, czarno-biały, 12"
  • Biazet 2102 – kolorowy, 21"

Zobacz też

Commons in image icon.svg   Wikimedia Commons ma zbiór multimediów związanych z tematem: Telewizor
  • Telewizja
  • Radio,
  • Antena,
  • mass media,
  • Kino,
  • HDTV,
  • Złudzenie optyczne,
  • Systemy emisji sygnału telewizyjnego,
  • Częstotliwości kanałów telewizyjnych

Przypisy

  1. ↑ Sony - Słownik
  2. ↑ Daewoo Electronic
Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/Telewizor”

Tak się pisze ...

Nowoczesne projektory bez problemu można umieścić w szeregu zabudowy meblowej. To samo tyczy się telewizorów, kin domowych, projektorów, Hi-fi, DVD, które z roku na rok stają się coraz bardziej funkcjonalne i wygodne w użyciu. Korzystanie z telewizorów, kin domowych, projektorów, Hi-fi, DVD to sama przyjemność. Telewizory DVD, projektory, dekodery, sprzęt Audio Hi-fi do zabudowy to świetny sprzęt, ale posiadanie kina domowego to jeszcze większy luksus, o którym mógłby marzyć każdy gospodarz domu. Zakup kina domowego to dość duże koszta, jednak już niedługo ceny tych urządzeń powinni spaść, dlatego warto mieć na oku modele z tej dziedziny i sprawić sobie takowy jak tylko będzie w zasięgu finansowym kieszeni zainteresowanego.